Krajowa Administracja Skarbowa zintensyfikowała czynności sprawdzające wobec inwestorów rozliczających transakcje na rynku walut wirtualnych. Pod szczególnym nadzorem analityków znalazły się rozliczenia podatkowe za 2021 rok, a urzędy skarbowe masowo wzywają podatników do składania wyjaśnień oraz udokumentowania źródeł pochodzenia kapitału.
Działania te dotyczą między innymi osób posiadających środki na zagranicznych platformach handlowych, gdzie salda sięgały rzędu kilkuset tysięcy lub milionów złotych. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów typowanie do kontroli nie odbywa się losowo, lecz bazuje na algorytmach analizy ryzyka, danych z międzynarodowej wymiany skarbowej oraz zgłoszeniach wpływających przez Krajowy Telefon Interwencyjny KAS i elektroniczne formularze.
W ocenie prawników reprezentujących weryfikowanych podatników dodatkowym kryterium kierującym uwagę urzędników na konkretne podmioty są powiązania z giełdą Zondacrypto, wobec której Prokuratura Regionalna w Katowicach prowadzi szerokie śledztwo gospodarcze obejmujące ponad 3,6 tys. zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
Narzędziem umożliwiającym wykrywanie nieujawnionych środków poza granicami kraju jest międzynarodowy standard Common Reporting Standard (CRS) koordynowany w ramach OECD. W tym mechanizmie zagraniczne instytucje finansowe automatycznie przekazują informacje o rachunkach polskich rezydentów bezpośrednio do krajowego aparatu skarbowego, co uniemożliwia zachowanie anonimowości na zagranicznych kontach powiązanych z handlem cyfrowymi aktywami.
Przepisy dyrektywy DAC8, zasady opodatkowania w PIT-38 i sankcje z art. 25e ustawy o PIT
Narzędzia analityczne skarbówki zostają dodatkowo wzmocnione przez unijne regulacje dyrektywy DAC8, wdrożone do polskiego porządku prawnego w marcu 2026 roku. Nowe przepisy nakładają na pośredników oraz giełdy kryptowalutowe obowiązek automatycznego raportowania transakcji realizowanych przez użytkowników od 1 stycznia 2026 roku, a pierwsze zbiorcze pakiety danych za 2026 rok trafią do administracji skarbowej w 2027 roku.
Obecnie trwające czynności dotyczące rozliczeń z lat ubiegłych, takich jak 2021 rok, opierają się na wcześniejszych instrumentach, w tym na raportach bankowych i standardzie CRS. Obowiązujące prawo nakazuje rozliczanie dochodów z odpłatnego zbycia kryptowalut – w tym ich sprzedaży za waluty tradycyjne lub zakupu towarów i usług – w deklaracji PIT-38 z zastosowaniem stawki 19 proc., przy czym sama zamiana jednej kryptowaluty na inną pozostaje neutralna podatkowo.
Brak należytego udokumentowania kosztów nabycia lub ignorowanie wezwań urzędowych może rodzić dotkliwe konsekwencje finansowe. W przypadku wykazania przez organy podatkowe wydatków niemających pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, zastosowanie znajduje art. 25e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przewidujący zryczałtowany podatek karny w wysokości 75 proc. dochodu z nieujawnionych źródeł. Wyjaśnienie rozbieżności w ramach czynności sprawdzających wymaga od inwestorów przedstawienia pełnej historii transakcji, wyciągów bankowych oraz potwierdzeń zleceń giełdowych, które potwierdzają legalność pozyskanego kapitału.