Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej analizuje propozycję odejścia od comiesięcznego trybu przekazywania najniższych świadczeń emerytalnych na rzecz wypłat realizowanych raz na kwartał. Przedmiotem dyskusji są tak zwane emerytury groszowe, których miesięczna wysokość wynosi od kilku groszy do kilku złotych.
W skrajnych przypadkach koszty obsługi księgowej i opłat bankowych ponoszone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych znacząco przewyższają nominalną wartość przekazywanego świadczenia. Ewentualne przekształcenie harmonogramu wypłat nie wpłynie na uprawnienia milionów emerytów pobierających świadczenia standardowe ani osób otrzymujących emeryturę minimalną, która od 1 marca 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto.
Powstawanie świadczeń o minimalnych wartościach wynika z konstrukcji powszechnego systemu zdefiniowanej składki. Prawo do emerytury nabywa się po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego oraz odprowadzeniu do ZUS chociażby jednej składki za kilka dni legalnego zatrudnienia. Jeżeli ubezpieczony nie wykaże wymaganego stażu ubezpieczeniowego – wynoszącego co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn – organ rentowy nie podwyższa kwoty do ustawowego minimum, lecz oblicza świadczenie wyłącznie na podstawie kapitału zgromadzonego na indywidualnym koncie. Z danych ZUS za czerwiec 2026 roku wynika, że w województwach dolnośląskim oraz lubelskim wypłacane są emerytury opiewające na zaledwie 2 grosze miesięcznie.
Warianty kumulacji świadczeń i brak ostatecznych decyzji legislacyjnych
Rozważany mechanizm przewiduje kumulację należnych sum w cyklu kwartalnym bez zmniejszania łącznego wymiaru prawa majątkowego. Emeryt ze świadczeniem w wysokości 2 groszy miesięcznie otrzymywałby przelew w kwocie 6 groszy raz na trzy miesiące. Wiceszef resortu rodziny Sebastian Gajewski ocenił comiesięczną obsługę tego typu transferów jako nieracjonalną pod względem ekonomicznym.
Wśród analizowanych koncepcji pojawiła się także alternatywa w postaci pojedynczej wypłaty rocznej, realizowanej przykładowo w terminie marcowej waloryzacji, co dla najniższego świadczenia oznaczałoby jednorazowy transfer 24 groszy powiększony o wskaźnik waloryzacji. Dyskutowane są również dalej idące postulaty ekspertów dotyczące wprowadzenia progów stażowych lub jednorazowego zwrotu kapitału zamiast dożywotniej renty.
Na obecnym etapie prace mają charakter analityczny, a rząd nie opublikował projektu nowelizacji ustawy ani nie wyznaczył konkretnego progu kwotowego, poniżej którego wypłaty byłyby realizowane rzadziej. Nie ustalono także terminu wejścia w życie proponowanych rozwiązań. Do momentu ewentualnego uchwalenia nowych przepisów harmonogram Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozostaje nienaruszony, a świadczeniobiorcy nie muszą składać żadnych wniosków ani podejmować czynności formalnych w placówkach ZUS.