Nowelizacja unijnej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD), wprowadzona w ramach pakietu Fit for 55 dążącego do redukcji emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55 proc. do 2030 roku, definitywnie kończy etap wspierania pieców gazowych w gospodarstwach domowych.
Przez lata kocioł gazowy promowano jako podstawowe narzędzie eliminacji pieców bezklasowych w programie „Czyste Powietrze”. Zgodnie z przyjętym harmonogramem od 2025 roku zlikwidowano publiczne dotacje oraz odpisy podatkowe na instalacje oparte wyłącznie na paliwach kopalnych, wykluczając samodzielne urządzenia gazowe z ulgi termomodernizacyjnej o limitach 53 tys. zł dla podatnika i 106 tys. zł dla małżeństw.
Kolejna cezura została wyznaczona na 2030 rok, od którego wszystkie nowo wznoszone obiekty na terenie Unii Europejskiej będą musiały spełniać restrykcyjne kryteria budynków zeroemisyjnych. Dofinansowanie w ramach dostępnych instrumentów publicznych zachowano wyłącznie dla rozwiązań hybrydowych, łączących kocioł gazowy z instalacją fotowoltaiczną lub pompą ciepła.
Wycofaniu preferencji dla gazu towarzyszy zmiana trendów zakupowych wśród inwestorów indywidualnych. Dotychczasowa fala popularności pomp ciepła uległa wyraźnemu wyhamowaniu z powodu wysokich rachunków za energię elektryczną w trakcie mroźnych miesięcy zimowych, gdy praca grzałek elektrycznych drastycznie zwiększa pobór prądu. Statystyki programu „Czyste Powietrze”, w którym łączna suma złożonych wniosków osiągnęła 38,8 mld zł, wskazują spadek udziału pomp ciepła z ponad 53 proc. w 2023 roku do poziomu 27 proc. obecnie. Wznowiony w marcu 2025 roku program nałożył na beneficjentów bezwzględny wymóg przeprowadzenia audytu energetycznego przed wyborem urządzenia, a gospodarstwa domowe coraz częściej kierują zainteresowanie ku instalacjom na biomasę oraz innym paliwom alternatywnym.
Wyzwania techniczne w miastach i trudności modernizacji gęstej zabudowy
Konieczność rezygnacji z błękitnego paliwa stawia w trudnym położeniu właścicieli nieruchomości w centrach dużych aglomeracji. W stołecznych dzielnicach o zwartej strukturze kamienic i domów jedno- oraz wielorodzinnych, takich jak Śródmieście, Wola czy Mokotów, wymiana dawnych pieców kaflowych opierała się w poprzednich latach głównie na sieci gazowej. Zmiana unijnych regulacji wymusza na wspólnotach mieszkaniowych oraz prywatnych zarządcach przygotowanie kosztownych inwestycji w nowe układy grzewcze.
Barierą technologiczną na terenach o gęstej zabudowie miejskiej pozostaje brak przestrzeni na montaż zewnętrznych modułów powietrznych pomp ciepła. W realiach ograniczonej działki inwestorzy w śródmiejskich rejonach miast muszą poszukiwać alternatywnych metod ogrzewania, wśród których główną rolę odgrywa bezpośrednie przyłączenie budynków do miejskiej sieci ciepłowniczej bądź realizacja głębinowych, gruntowych pomp ciepła. Dostosowanie starszych obiektów do zaostrzonych wymogów efektywności energetycznej wymaga więc całkowitej przebudowy wewnętrznej infrastruktury technicznej budynków.