Osoby urodzone między 1 stycznia 1949 roku a 1 stycznia 1969 roku mogą w określonych przypadkach skorzystać z emerytury na specjalnych zasadach. Dotyczy to przede wszystkim osób, które pracowały w szczególnych warunkach lub wykonywały pracę o szczególnym charakterze i spełniają wymagania dotyczące wieku oraz stażu ubezpieczeniowego.
Kobiety muszą wykazać co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a mężczyźni co najmniej 25 lat. Dodatkowym warunkiem jest odpowiedni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Do tej grupy zalicza się m.in. niektóre prace wykonywane pod ziemią, pracę ratowników, a także wybrane zawody wymagające szczególnej sprawności i odpowiedzialności, w tym wskazane w przepisach grupy nauczycieli, dziennikarzy i żołnierzy zawodowych.
Przy ustalaniu wymaganego stażu pracy w szczególnych warunkach uwzględnia się zatrudnienie wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie są do niego zaliczane okresy pracy na podstawie umowy zlecenia ani prowadzenia działalności gospodarczej.
Specjalna emerytura za pracę w „szczególnych warunkach”. Gdzie złożyć w wniosek, ile to kosztuje i jaki są terminy?
Wniosek należy złożyć w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Podstawowymi dokumentami są formularz EMP oraz ERP-6, zawierający informacje o okresach składkowych i nieskładkowych. Konieczne jest także przedstawienie dokumentów potwierdzających wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz danych potrzebnych do ustalenia wysokości świadczenia. Osoby należące do otwartych funduszy emerytalnych muszą dodatkowo złożyć wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE do budżetu państwa.
Dokumenty powinny zostać złożone najpóźniej dzień przed ukończeniem 60 lat przez kobietę lub 65 lat przez mężczyznę. W przypadku odmownej decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu. Można je wnieść w ciągu miesiąca od otrzymania decyzji, a postępowanie jest bezpłatne.