Czy prezydent Polski powinien uścisnąć dłoń Władimirowi Putinowi podczas nadchodzącego szczytu światowych potęg gospodarczych w Stanach Zjednoczonych, czy też kategorycznie unikać z nim jakiegokolwiek kontaktu? Udział polskiej delegacji w tym prestiżowym wydarzeniu międzynarodowym zrodził olbrzymie dylematy dyplomatyczne oraz wywołał skrajne emocje wśród rodzimych wyborców. Zaskakujące wyniki badania opinii publicznej ujawniają głęboki podział w społeczeństwie, podczas gdy eksperci ostrzegają przed polityczną pułapką przygotowaną przez rosyjski aparat dyplomatyczny.
Szczyt G20 zaplanowano na 14-15 grudnia na Florydzie, gdzie na zaproszenie Amerykanów Polskę będzie reprezentował prezydent Karol Nawrocki. Napięcie wokół wydarzenia wzrosło po deklaracji sekretarza stanu USA Marco Rubio, który potwierdził wystosowanie zaproszenia również dla Władimira Putina. Choć szef Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz zapowiedział, że polski prezydent nie odwoła wyjazdu kluczowego z punktu widzenia interesów państwa, wykluczył zarazem możliwość bezpośrednich interakcji z rosyjskim dyktatorem.
Gorącą dyskusję podsyciły wyniki najnowszego sondażu przeprowadzonego przez IBRiS na zlecenie „Rzeczpospolitej”. Z badania wynika, że 63,5 procent respondentów sprzeciwia się spotkaniu Karola Nawrockiego z Władimirem Putinem, natomiast niemal 30 procent badanych uważa, że do takiej rozmowy powinno dojść, przy czym 6,8 procent nie ma w tej sprawie wyrobionego zdania.
Stosunek do ewentualnego dialogu z Kremlem jest silnie uzależniony od preferencji politycznych Polaków, na co wskazują autorzy badania:
„Przeciwnikami spotkania Nawrockiego z Putinem są przede wszystkim wyborcy partii tworzących tzw. obóz rządzący (85 proc. wskazań), ci, którzy w ostatnich wyborach parlamentarnych postawili oni głównie na Koalicję Obywatelską (89 proc.) i osoby deklarujące poglądy lewicowe (78 proc.)”.
Z kolei po stronie zwolenników bezpośredniego kontaktu znajdują się głównie stronnicy opozycji (44 procent) oraz osoby o poglądach prawicowych, ze szczególnym uwzględnieniem wyborców Konfederacji, pośród których aż 75 procent opowiada się za przeprowadzeniem rozmów.
Analizy ekspertów i pułapki legitymizacji Kremla
Eksperci do spraw polityki zagranicznej wskazują, że sam fakt zaproszenia Polski na szczyt G20 to duży sukces dyplomatyczny wynikający z potencjału gospodarczego i roli w Europie Środkowej. Odnosząc się do wyników sondażu, analitycy podkreślają, że poparcie dla rozmów nie musi oznaczać postaw prorosyjskich, lecz przekonanie o konieczności utrzymywania kanałów komunikacyjnych.
Sceptycznie do wymiernych korzyści z takiego spotkania odnosi się dr Łukasz Adamski, dyrektor Centrum Mieroszewskiego:
„Zwolennikom spotkania z Putinem umyka jednak, że bez radykalnej zmiany stanowiska Rosji wobec Ukrainy jego beneficjentem byłby przede wszystkim Kreml, uzyskując polityczną i wizerunkową legitymizację ze strony państwa polskiego, podczas gdy Polska nie odniosłaby z takiego spotkania żadnych wymiernych korzyści”.
W podobnym tonie wypowiada się były ambasador RP prof. Arkady Rzegocki, zaznaczając, że bezpośrednia rozmowa ma sens jedynie wtedy, gdy niesie za sobą precyzyjnie określony cel polityczny i jest ściśle skoordynowana z sojusznikami z NATO. Z kolei politolog prof. Maciej Milczanowski przestrzega przed uleganiem iluzjom o możliwości bezproblemowego dogadania się z Kremlem, wskazując, że rosyjska dyplomacja traktuje rozmowy wyłącznie jako narzędzie do wizerunkowego ogrania drugiej strony.