Dziennikarskie śledztwo ,,Gazety Wyborczej” ujawniło szczegóły jednej z najbardziej bulwersujących i kosztownych transakcji na polskim rynku nieruchomości. Archidiecezja Poznańska sprzedała spółce deweloperskiej atrakcyjny teren Osiedla Maltańskiego za kwotę 421 milionów złotych.
Sprawa dotyczy ponad 12 hektarów gruntów w pobliżu Jeziora Maltańskiego, zaledwie kilka kilometrów od poznańskiego Starego Rynku. Przez dekady obszar ten był zamieszkiwany przez pokolenia poznańszczan, którzy na 288 działkach wybudowali całoroczne domy, płacąc parafii coroczny czynsz na podstawie umów dzierżawy.
Aby transakcja mogła dojść do skutku, wymagana była oficjalna zgoda Stolicy Apostolskiej, przewidziana przez prawo kanoniczne dla majątków o znacznej wartości.
Odstępstwa od stanu faktycznego zawarte w dokumentacji wysłanej do Watykanu opisują autorzy śledztwa:
„W zezwoleniu osiedle opisano jako grunt orny, na którym znajduje się «kilka częściowo zabudowanych obiektów i altan». Z dokumentu wynikało również, że nieruchomość nie przynosi dochodów, archidiecezja nie może jej wykorzystać, a mieszkające tam osoby zajmują teren bezprawnie. Watykański dokument nie wspominał o blisko 300 działkach i setkach mieszkańców oraz pominął fakt, że 260 rodzin podpisało z parafią umowy dzierżawy i płaciło jej czynsz”.
W rzeczywistości Kościół doskonale znał skalę zabudowy, o czym świadczą pisma kierowane do władz miasta już na koniec lat 90.
Złamane obietnice proboszcza i pierwsze eksmisje
Sprzedaż ziemi deweloperowi JHM Development odbyła się błyskawicznie w ramach dwustopniowej transakcji – najpierw parafia przekazała grunt archidiecezji, a ta jeszcze tego samego dnia zbyła go inwestorowi. Ruch ten wywołał głęboki szok wśród mieszkańców, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych deklaracji lokalnych duchownych.
Niedotrzymane zapewnienia duszpasterzy przypominają ujawnione nagrania ze spotkań z parafianami:
„Proboszcz parafii ks. Paweł Deskur zapewniał wtedy: – Nie ma mowy o tym, żebyśmy sprzedali działki razem z ludźmi. Mówił też: – Jesteście moimi parafianami i nie dopuszczę, żeby ktokolwiek został siłą usunięty z działek. Stało się inaczej. Kościelna ziemia została sprzedana deweloperowi wraz z zamieszkanymi nadal działkami. Kilka miesięcy później komornik, działając na zlecenie parafii i archidiecezji, przeprowadził w asyście policji pierwsze eksmisje”.
Eksperci prawa kanonicznego wskazują, że celowe wprowadzenie Stolicy Apostolskiej w błąd co do charakteru i dochodowości nieruchomości może stanowić podstawę do podważenia ważności decyzji wydanej przez Watykan. Sprawa wywołuje ogromne emocje polityczne oraz społeczne w całym kraju.