
Rozróżnienie między posiadaniem dokumentu a koniecznością jego fizycznej obecności przy sobie bywa źródłem licznych nieporozumień. W 2026 roku polskie prawo precyzyjnie definiuje granice wolności obywatelskiej w tym zakresie.
W polskim porządku prawnym nie istnieje żaden przepis, który nakładałby na obywatela obowiązek posiadania przy sobie fizycznego dokumentu tożsamości podczas przemieszczania się w przestrzeni publicznej. Należy jednak pamiętać o bezwzględnym obowiązku posiadania ważnego dowodu osobistego przez każdą pełnoletnią osobę zamieszkującą na terytorium RP.
Brak posiadania dokumentu (np. nieuzyskanie go po 18. roku życia lub dopuszczenie do utraty ważności) jest wykroczeniem, za które grozi kara ograniczenia wolności lub grzywna. Podczas procedury legitymowania przez policję lub inne uprawnione służby, brak plastikowej karty nie jest podstawą do nałożenia mandatu.
Aplikacja mObywatel
W 2026 roku standardem identyfikacji stała się aplikacja mObywatel, która jest prawnie równoważna dowodowi osobistemu w niemal każdej sytuacji krajowej. W przypadku braku telefonu lub dokumentu fizycznego, funkcjonariusze dokonują weryfikacji tożsamości na podstawie danych ustnych, które są sprawdzane w czasie rzeczywistym w Rejestrze Dowodów Osobistych.
Problemy prawne pojawiają się nie w momencie braku dokumentu, lecz w chwili odmowy podania danych lub wprowadzenia funkcjonariusza w błąd. Zgodnie z Art. 65 Kodeksu wykroczeń, umyślne wprowadzenie w błąd co do tożsamości lub odmowa udzielenia informacji uprawnionemu organowi podlega karze grzywny.
