W programie Czyste Powietrze pieniądze na termomodernizację nie są dzielone po równo. O tym, ile faktycznie trafi do właściciela domu jednorodzinnego, decydują nie tylko dochody, ale też szczegóły techniczne budynku – w tym to, na którą stronę świata wychodzą okna. W praktyce może to oznaczać różnicę liczonych w dziesiątkach tysięcy złotych, bo maksymalna dotacja sięga dziś 136,2 tys. zł, a około 20 proc. wniosków dotyczy właśnie wymiany stolarki.
Zanim jednak ktokolwiek złoży dokumenty, musi przejść przez audyt energetyczny. To w nim inżynier wylicza, gdzie dom traci najwięcej ciepła. I nie chodzi wyłącznie o parametry okien, ale również o ich położenie. Elewacja północna potrafi generować nawet dwukrotnie większe straty ciepła niż południowa, co bezpośrednio wpływa na ocenę opłacalności inwestycji i poziom dofinansowania.
Program wrócił w marcu 2025 roku, ale na znacznie ostrzejszych zasadach
Po czterech miesiącach przerwy Czyste Powietrze ponownie ruszyło w marcu 2025 roku, jednak w zmienionej i znacznie bardziej restrykcyjnej formule. Nabór został wstrzymany w listopadzie 2024 roku po wykryciu nieprawidłowości, a po wznowieniu wprowadzono twarde warunki dostępu do dotacji.
Podstawowy wymóg to minimum 3 lata własności lub współwłasności nieruchomości przed złożeniem wniosku. Jedyny wyjątek dotyczy spadku. Dotacja przysługuje tylko na jeden budynek, a koszty poszczególnych elementów inwestycji mają odgórnie ustalone limity.
Od 2025 roku audyt energetyczny stał się obowiązkowy przed rozpoczęciem prac, a po ich zakończeniu trzeba przedstawić świadectwo charakterystyki energetycznej, które potwierdzi osiągnięcie zakładanych oszczędności.
Trzy progi, trzy różne maksima
Wysokość wsparcia zależy od dochodów gospodarstwa domowego:
-
66 tys. zł – poziom podstawowy, dla osób z rocznym dochodem do 135 tys. zł, maksymalnie 40 proc. kosztów
REKLAMA -
99 tys. zł – poziom podwyższony, przy dochodzie do 2250 zł na osobę lub 3150 zł w gospodarstwie jednoosobowym, do 70 proc. kosztów
-
136,2 tys. zł – najwyższy poziom, dla gospodarstw z dochodem do 1300 zł na osobę lub 1800 zł w jednoosobowym, a także dla osób pobierających zasiłki; tu dotacja może pokryć 100 proc. wydatków
Okna i drzwi na liście kosztów kwalifikowanych
Wymiana stolarki okiennej i drzwi zewnętrznych jest jednym z elementów, które można sfinansować z programu. Limit wynosi 1200 zł netto za metr kwadratowy, a dofinansowanie obejmuje zarówno zakup, jak i montaż.
Warunek techniczny jest jasny: współczynnik przenikania ciepła Uw dla całego okna nie może przekroczyć 0,9 W/(m²K). To obowiązujący standard od 2021 roku. W praktyce dostępne są okna o Uw od 0,6 do 0,9 – różnice cenowe bywają niewielkie, ale energetycznie mają ogromne znaczenie.
Najwięcej pieniędzy dla tych, którzy robią wszystko naraz
Najwyższe wsparcie przewidziano dla inwestycji kompleksowych. Oznacza to jednoczesną wymianę źródła ciepła, ocieplenie przegród, wymianę okien, montaż wentylacji mechanicznej z rekuperacją oraz fotowoltaiki.
W najwyższym progu można uzyskać do 98,2 tys. zł na modernizację z pompą ciepła powietrze–woda. Dodatkowo zwracany jest koszt audytu – do 1200 zł netto, co przy typowej cenie 1500 zł brutto oznacza, że większość wydatku wraca do inwestora.
Audytor liczy nie tylko metry i współczynniki
Podczas audytu certyfikowany specjalista ocenia cały budynek, ale każde okno traktuje osobno. Mierzy jego powierzchnię, sprawdza współczynnik U i zapisuje dokładny kierunek świata, na który wychodzi.
Ma to ogromne znaczenie. Okna południowe w sezonie grzewczym potrafią realnie dogrzewać budynek, podczas gdy północne są wyłącznie źródłem strat. Przykład: okno dachowe skierowane na południe, nachylone pod kątem 45 stopni w okolicach Warszawy, daje w sezonie 381 kWh/m² zysków. To samo okno od północy – tylko 162 kWh, czyli o 57 proc. mniej.
Dla okien pionowych różnice są mniejsze, ale nadal istotne. Południowe okno o U = 1,0 może mieć dodatni bilans nawet bez rolety, natomiast północne musi zejść poniżej 0,6 (lub 0,9 z roletą), by nie generować strat.
Stara stolarka od północy to mocny argument we wniosku
Domy z lat 90., z dużą liczbą okien od strony północnej lub zachodniej, mają zwykle ogromny potencjał oszczędności. Audyt porównuje zużycie energii przed i po modernizacji – im większy spadek, tym silniejsza pozycja w programie.
Jeśli budynek zużywa dziś 200 kWh/(m²·rok), a po modernizacji spada do 60 kWh, oznacza to 70 proc. oszczędności. Stare okna o U = 1,8–2,0 wymienione na nowe 0,8 potrafią zmniejszyć straty o ponad połowę, a rachunki za ogrzewanie nawet o 60–70 proc. rocznie.
Dotacja i PIT – można łączyć, ale ostrożnie
Czyste Powietrze da się połączyć z ulgą termomodernizacyjną, ale tylko w części finansowanej z własnych środków. Limit ulgi to 53 tys. zł, co oznacza zwrot 6360 zł przy stawce 12 proc. lub 16,96 tys. zł przy 32 proc.
Nie wolno jednak odliczać wydatków już zrefundowanych. Faktury muszą być dokładnie rozpisane, a prace zakończone w ciągu 3 lat od pierwszego kosztu.
Bon na audyt i lista wykonawców w 2026 roku
W 1 kwartale 2026 roku ma pojawić się bon na audyt energetyczny, realizowany przez gminy. Dziś audyt trzeba opłacić z własnej kieszeni i czekać miesiącami na zwrot. Według NFOŚiGW to jedna z głównych barier wejścia do programu.
W 2 kwartale 2026 roku planowane jest też uruchomienie listy rekomendowanych wykonawców. Ma ona charakter pomocniczy – wybór firmy spoza wykazu nie będzie podstawą do odrzucenia wniosku.
Jak dobrać okna, żeby nie stracić dofinansowania
Wymóg Uw ≤ 0,9 spełnia większość nowoczesnych systemów PVC, aluminium i drewna. Różnica w cenie między oknem 0,9 a 0,7 to zwykle 10–15 proc., ale warto zwrócić uwagę również na współczynnik g.
-
południe – wyższe g, by wykorzystać słońce
-
północ – jak najniższe U
-
wschód i zachód – kompromis plus możliwość zacienienia
Montaż musi być wykonany w technologii ciepłego montażu, a faktury muszą zawierać pełne parametry techniczne. Limit kosztów to 1200 zł/m² netto – wszystko ponad tę kwotę finansuje właściciel.
Kto zostanie bez pieniędzy
Dotacji nie dostaną m.in. osoby:
-
niespełniające warunku 3 lat własności
-
wymieniające źródło ciepła na urządzenie spoza ekoprojektu lub listy ZUM
-
inwestujące w kotły gazowe i olejowe – wykluczone po 31 marca 2025 roku
-
które skorzystały już z programu po kwietniu 2024 roku
Jeśli audyt wykaże zużycie powyżej 80 kWh/(m²·rok), konieczna jest pełna termomodernizacja. Małżonkowie nie mogą składać oddzielnych wniosków w ramach jednego gospodarstwa.
Obserwuj nas w Google News
