REKLAMA
11 listopada ulicami Warszawy rusza tegoroczny Marsz Niepodległości. Choć w ostatnich latach na trasie panuje spokój, za kulisami stoi potężna operacja policji. Doświadczeni funkcjonariusze prewencji i służby kryminalnej odsłaniają realia służby, wspominają krwawe zamieszki z przeszłości oraz oceniają nastroje w cieniu sporu o Trybunał Konstytucyjny i zamachu w Krakowie.
Zgromadzenie wystartuje o 14:30 z ronda im. Romana Dmowskiego przez Aleje Jerozolimskie i Most Poniatowskiego. Jak zapowiadał w „Rzeczpospolitej” Rafał Buca ze Stowarzyszenia „Marsz Niepodległości”, po zeszłorocznych 300 tysiącach uczestników, tegoroczna frekwencja może sięgnąć pół miliona osób lub więcej.
REKLAMA
Od krwawych bitew do spokoju na trasie
Mundurowi podkreślają ogromną zmianę atmosfery. „Kiedyś praktycznie co roku dochodziło na Marszu Niepodległości do awantur. Było naprawdę gorąco. Ale w ostatnich latach jest spokój” – mówi Karol, policjant prewencji z dziewięcioma marszami na koncie. Z kolei Tomek (w służbie od 16 lat, zabezpieczał sześć marszów) szacuje, że 80–90 procent to spokojni obywatele świętujący z flagami, a agresorzy stanowią zaledwie około 10 procent.
Funkcjonariusze wciąż pamiętają najcięższe starcia: podpalenie budki przed ambasadą Rosji i deszcz bruku w 2013 roku, obrzucenie żwirem pod Stadionem Narodowym w 2014 roku czy „Bitwę pod Empikiem” w 2020 roku na rogu Nowego Światu. Wtedy w mundurowych rzucano butelkami, kamieniami, racami, hulajnogami i betonową donicą (wstrząśnienie mózgu policjanta). Rannych zostało 35 funkcjonariuszy, a policja użyła broni gładkolufowej, gazu i granatów hukowych. Wówczas ranny został 74-letni fotoreporter Tomasz Gutry (postrzał w twarz; śledztwo prawomocnie umorzono).
Zmieniona taktyka i praca kryminalnych
Po 2020 roku taktyka uległa zmianie: prewencję wycofano w boczne ulice, a bezpośredni ład utrzymuje Straż Marszu Niepodległości. Zabezpieczenie to jednak gigantyczna machina – w 2024 roku liczyła ponad 8 tysięcy mundurowych. Kluczową rolę odgrywają nieumundurowani funkcjonariusze operacyjni.
REKLAMA
„Jak widzisz człowieka, który wykrzykuje nienawistne hasła, aż się w tobie gotuje. Kluczowa jest decyzja, kiedy poczekać, a kiedy wejść do akcji. Nie można eskalować napięcia” – tłumaczy Grzesiek, były kryminalny zabezpieczający marsze od 2011 do 2025 roku. Z kolei Marek, emeryt z prewencji, przypomina o kontrolach osobistych, podczas których regularnie odbierane są pałki teleskopowe, kastety i petardy.
Spór o Trybunał i cień zamachu w Krakowie
Święto przypada w gorącym momencie. 30 października 2026 roku policja znalazła się w centrum burzy wokół Trybunału Konstytucyjnego po decyzji sędzi Anny Korwin-Piotrowskiej o przymusowej przerwie dla prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Mimo zarzutów opozycji o „ZOMO Tuska” i słów prezydenta Karola Nawrockiego, komendant główny Marek Boroń zapewnił o legalności działań formacji.
„Co byś nie zrobił, zawsze dla kogoś będzie źle. Przy miesięcznicach byłem »PiS-Policją«, teraz atakuje nas druga strona. A policjant po prostu wykonuje rozkazy” – wskazuje Marek. Tomek dodaje twardo: „Słyszałem pod TK okrzyki, by »zdjąć mundur« i »przeprosić matkę«. Działamy na podstawie ustawy o Policji. Munduru zdejmować nie zamierzam, matki też nie przeproszę”.
REKLAMA
Policjanci wierzą, że narodowa powaga po tragedii w Krakowie (gdzie 24-latek zabił sześć osób na Rynku) zapewni spokój. Nadzieję dał poniedziałkowy (9 listopada) Marsz Ciszy, w którym prezydent Karol Nawrocki i premier Donald Tusk szli ramię w ramię. „Liczę, że ta tragedia nie doprowadzi do żadnych politycznych prowokacji i dobra passa zostanie utrzymana” – podsumowuje Tomek.