Po otrzymaniu powiadomienia z Rządowego Centrum Bezpieczeństwa o zagrożeniu atakiem z powietrza podstawowym zaleceniem pozostaje natychmiastowe udanie się w bezpieczne miejsce. W warunkach miejskich i wiejskich oznacza to skorzystanie z oficjalnej bazy punktów doraźnego schronienia, zejście do podziemi budynku albo ukrycie się przy ścianach nośnych.
Podstawowym cyfrowym narzędziem ułatwiającym orientację jest opracowana przez Państwową Straż Pożarną oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji aplikacja „Gdzie się ukryć” (dostępna pod adresem gdziesieukryc.pl). System ten kataloguje ponad 83 tysiące obiektów doraźnego schronienia – w tym tunele, stacje metra, przejścia podziemne i wielostanowiskowe hale garażowe – zapewniających miejsce dla niemal 24 milionów osób, a wcześniejsze pobranie zasobów bazy zapewnia jej sprawne działanie również w trybie offline bez dostępu do sieci komórkowej i internetu.
Ramy prawne udostępniania tego typu obiektów zbiorowej ochrony oraz procedury reagowania ludności wynikają bezpośrednio z ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym.
W razie braku możliwości dotarcia do wyznaczonego punktu prof. Bernard Wiśniewski z Akademii WSB wskazuje na konieczność zejścia do piwnicy bądź przebywania bezpośrednio przy grubych ścianach nośnych budynków, które charakteryzują się znacznie wyższą odpornością na obciążenia i podmuchy niż cienkie ścianki działowe. Za obiekty o podwyższonym standardzie ochronnym uznaje się również szkoły z lat 60., tak zwane tysiąclatki, dysponujące solidnymi żelbetowymi stropami oraz rozbudowanym podpiwniczeniem.
Wyjścia ewakuacyjne, procedury w podróży i specyfika miejskiej zabudowy
W budynkach wielorodzinnych newralgiczną kwestią pozostaje drożność dróg ewakuacyjnych. Dr Jan Ziobro z Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego zwraca uwagę, że zawalenie się elementów konstrukcyjnych może zablokować podstawowe wyjście, dlatego w piwnicach bloków mieszkalnych postuluje się utrzymywanie przejść technicznych łączących podziemia sąsiednich klatek schodowych. Z kolei zastanie przez alarm podczas jazdy samochodem wymaga natychmiastowego przerwania podróży, zjechania na pobocze, opuszczenia pojazdu oraz wykorzystania naturalnych osłon terenowych, takich jak rowy odwadniające czy zagłębienia gruntu.
W warunkach zwartej zabudowy dużych miast – takich jak Warszawa w rejonie Śródmieścia, Woli czy Mokotowa – optymalną ochronę zapewniają głębokie, podziemne stacje metra oraz wielokondygnacyjne parkingi podziemne pod budynkami wysokościowymi i nowoczesnymi osiedlami mieszkaniowymi. Dodatkową właściwością starszych kwartałów kamienic oraz bloków bywają żwirowe podsypki dachowe, które pomagają amortyzować siłę uderzeń opadających odłamków. Do podstawowych zaleceń należy również unikanie okien i wszelkich przeszkleń oraz wcześniejsze przygotowanie w miejscu schronienia zapasów wody pitnej i podstawowych artykułów higienicznych.