W polskim systemie ochrony zdrowia szykuje się istotny przełom prawny, który zapewni pełną gwarancję bezpłatnego leczenia każdej osobie zakażonej wirusem HIV – niezależnie od tego, czy posiada ona aktualne ubezpieczenie zdrowotne. Procedowane obecnie w Sejmie regulacje obejmują również kompleksowe finansowanie terapii wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV) wśród osób przebywających w zakładach karnych.
Szacuje się, że w Polsce z wirusem HIV żyje od 30 do 35 tysięcy osób, przy czym blisko połowa z nich może wciąż nie posiadać diagnozy. Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że pod stałą opieką medyczną znajduje się ponad 31,7 tysiąca pacjentów, co stanowi gwałtowny wzrost w stosunku do początku obecnej dekady.
Kluczowym celem nowelizacji jest likwidacja barier w dostępie do darmowego leczenia dla osób nieubezpieczonych.
Sens wprowadzanych zmian w Sejmie podsumowują przedstawiciele resortu:
„Proponowane regulacje poprawiają dostępność świadczeń, co w konsekwencji przyczynia się do ograniczenia rozprzestrzeniania chorób zakaźnych. Dziś leczenie antyretrowirusowe (ARV) w Polsce realizowane jest w wyspecjalizowanych ośrodkach referencyjnych. Realny rynkowy koszt tych leków wynosi około 3 100 – 3 200 zł miesięcznie na jednego chorego, jednak pacjent nie ponosi z tego tytułu żadnych wydatków”.
Zniesienie wymogu posiadania ubezpieczenia zdrowotnego ma zatrzymać rozprzestrzenianie się wirusa w populacji i umożliwić szybkie wdrożenie terapii antyretrowirusowej.
Leczenie osadzonych i porozumienie z prezydentem
Drugim filarem nowych przepisów jest usunięcie luki prawnej, która uniemożliwiała pełne finansowanie przez NFZ badań diagnostycznych przy leczeniu HCV u więźniów. W samym tylko 2026 roku planowane jest objęcie terapią około 700 osadzonych, co pochłonie ponad 440 tysięcy złotych na same procedury diagnostyczne, nie generując jednak nowych obciążeń dla budżetu państwa.
Obecne prace legislacyjne przebiegają w atmosferze kompromisu pomiędzy rządem a Kancelarią Prezydenta RP.
Przyczyny wcześniejszego weta oraz genezę nowego projektu wyjaśniają przedstawiciele prezydenta:
„Projekt jest bezpośrednią odpowiedzią na weto Karola Nawrockiego wobec wcześniejszej próby uregulowania tych samych przepisów. Powodem weta była wprowadzona na etapie prac parlamentarnych poprawka, przewidująca wydłużenie o kolejny rok terminu dla zagranicznych medyków na przedstawienie dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego”.
Po usunięciu kontrowersyjnej wrzutki legislacyjnej, nowa ustawa zyskała pełną aprobatę głowy państwa i po przejściu przez ścieżkę parlamentarną wejdzie w życie, gwarantując powszechny dostęp do bezpłatnego leczenia.