Przełom w medycynie pozwolił ludzkości na znaczne wydłużenie średniej długości życia i powrót statystyk do wskaźników z poprzednich lat. Przesunięcie granicy wieku wiąże się jednak z pojawieniem się poważnych wyzwań dla zdrowia publicznego, z którymi światowe systemy opieki nie miały do czynienia na tak dużą skalę. Najnowsze dane pokazują niepokojący wzrost zachorowań na schorzenia przewlekłe, które stopniowo przejmują dominację w statystykach śmiertelności.
Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała raport Global Health Estimates, z którego wynika, że globalna długość życia niemal wróciła do poziomu sprzed pandemii COVID-19. Z opracowania wynika jednoznacznie, że między 2000 a 2023 rokiem liczba zgonów związanych z demencją potroiła się. W ciągu dwóch dekad schorzenie to awansowało z 19. na 5. miejsce wśród najczęstszych przyczyn śmierci na świecie, stanowiąc obecnie siódmą bezpośrednią przyczynę zgonów. Towarzyszy temu wzrost wskaźnika utraty lat życia w zdrowiu, który w przypadku depresji wzrósł o około 20 procent, a przy zaburzeniach lękowych aż o około 45 procent.
Demencja nie jest pojedynczą jednostką chorobową, lecz zespołem objawów wywołanych uszkodzeniem mózgu, gdzie najczęstszą postacią pozostaje choroba Alzheimera, odpowiadająca za 60-70 procent wszystkich przypadków. Postępujące schorzenie prowadzi do degradacji pamięci, orientacji, zdolności komunikacji oraz wykonywania codziennych czynności, powodując pełną zależność pacjenta od otoczenia. Choć ryzyko rośnie wraz z wiekiem, lekarze podkreślają brak bezpośredniej nieuchronności zachorowania, wskazując na modyfikowalne czynniki ryzyka, takie jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość, depresja, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, brak ruchu, izolacja społeczna oraz przebyte udary.
Skutki fizyczna i skala globalnego zagrożenia
Zgodnie z ustaleniami medycznymi śmiertelność w przebiegu demencji nie wynika wyłącznie z procesu starzenia się organizmu. W zaawansowanych stadiach choroby pojawiają się zaburzenia połykania, niedożywienie, odwodnienie oraz ciężkie infekcje, ze szczególnym uwzględnieniem zapalenia płuc. Pacjenci doświadczają również częstych upadków, złamań i hospitalizacji, co sprawia, że WHO klasyfikuje to schorzenie jako jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności i zależności seniorów.
Szacunki wskazują, że na świecie z demencją żyje obecnie około 57 milionów ludzi, a rocznie przybywa blisko 10 milionów nowych przypadków. Ponad 60 procent chorych zamieszkuje kraje o niskich i średnich dochodach, a koszty opieki liczone są w bilionach dolarów. W Polsce liczbę osób z chorobami otępiennymi szacuje się na około 600 tysięcy, co przy starzejącej się strukturze demograficznej stawia przed medycyną zadanie wydłużania życia w pełnej sprawności zdrowotnej.