Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, podwyższanie czynszu oraz innych opłat za używanie lokalu mieszkalnego nie może następować częściej niż raz na sześć miesięcy.
Ustawowy termin sześciu miesięcy nie biegnie od daty doręczenia zawiadomienia lokatorowi, lecz od dnia, w którym poprzednia podwyżka faktycznie weszła w życie. Ograniczenie to nie dotyczy opłat niezależnych od właściciela, takich jak dostawy wody, energii, gazu czy odbiór ścieków i odpadów, przy których wynajmujący ma jednak obowiązek przedstawić na piśmie przyczynę wzrostu kosztów i pobierać wyłącznie kwoty pokrywające rzeczywiste wydatki.
Wprowadzenie nowej stawki wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności oraz wypowiedzenia dotychczasowej wysokości czynszu z co najmniej trzymiesięcznym wyprzedzeniem.
Najemca ma dwa miesiące od doręczenia pisma na złożenie pisemnej odmowy przyjęcia nowych warunków, co skutkuje rozwiązaniem stosunku najmu z upływem okresu wypowiedzenia, albo na skierowanie pozwu do sądu o ustalenie, że zmiana jest nieuzasadniona bądź zawyżona. W trakcie postępowania sądowego ciężar udowodnienia zasadności nowej stawki spoczywa na wynajmującym.
Próg wartości odtworzeniowej i wyłączenia w umowach najmu okazjonalnego
W przypadku standardowych umów najmu na czas określony lub nieokreślony istotne znaczenie ma relacja rocznej sumy opłat do wartości odtworzeniowej lokalu, ogłaszanej okresowo przez wojewodów. Jeśli roczny czynsz wraz z opłatami zależnymi od właściciela przekracza 3 procent tej wartości, każda kolejna podwyżka wymaga sporządzenia szczegółowej kalkulacji kosztów i pisemnego uzasadnienia, które wynajmujący musi przekazać w ciągu 14 dni od żądania najemcy pod rygorem nieważności zmiany.
Ustawowa ochrona ograniczająca częstotliwość podwyżek oraz nakładająca rygor 3 procent wartości odtworzeniowej nie obejmuje umów najmu okazjonalnego ani instytucjonalnego, gdzie kwestie waloryzacji regulują wyłącznie indywidualne zapisy zawarte w kontrakcie.