Czy zwykła posługa duszpasterska gwarantuje polskim hierarchom kościelnym rekordowo wysokie przelewy na starość, czy też o ostatecznej kwocie decydują zupełnie inne źródła dochodu? Informacje o rzeczywistych wyliczeniach emerytalnych duchownych i zaangażowaniu środków z budżetu państwa budzą olbrzymie emocje społeczne. Wyjaśniamy, od jakich konkretnych czynników zależy miesięczne świadczenie biskupa oraz ile wynosi kwota rekordowej emerytury w polskim Kościele.
Wysokość emerytury przyznawanej duchownym w Polsce nie jest stałą kwotą przypisaną automatycznie do sprawowanej funkcji kościelnej. Sam fakt pełnienia urzędu biskupa nie stanowi samodzielnej podstawy do naliczenia dodatkowego, odrębnego świadczenia emerytalnego. Ostateczna kwota wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zależy od ogólnych zasad systemu ubezpieczeń, w tym od wielkości zgromadzonego kapitału, łącznego stażu ubezpieczeniowego oraz wysokości odprowadzanych przez lata składek.
Istotny wpływ na końcową wartość świadczenia ma dotychczasowa aktywność zawodowa duchownego poza strukturami parafialnymi i diecezjalnymi. Biskupi, którzy w trakcie swojej kariery pracowali jako nauczyciele w szkołach, wykładowcy akademiccy na uczelniach lub kapelani w służbach mundurowych, odprowadzali składki od stałych wynagrodzeń z tych tytułów. W efekcie ich miesięczna emerytura jest znacząco wyższa w porównaniu do duchownych legitymujących się wyłącznie stażem duszpasterskim.
Ustalenia dotyczące średnich wypłat dla hierarchów przedstawiają się następująco: „Szacunki dotyczące emerytur biskupów wskazują, że przeciętne świadczenia mogą mieścić się w przedziale 5–7,5 tys. zł brutto miesięcznie”.
Mechanizm finansowania składek i rekordowe świadczenia
Istotną rolę w systemie ubezpieczeń społecznych duchowieństwa odgrywa wsparcie z budżetu państwa za pośrednictwem Funduszu Kościelnego. Osoba duchowna objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami opłaca samodzielnie jedynie 20 procent składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe. Pozostałe 80 procent kwoty jest pokrywane bezpośrednio z Funduszu Kościelnego, przy czym w przypadku misjonarzy oraz członków zakonów kontemplacyjnych państwo finansuje te składki w pełnej wysokości.
Skala państwowego wsparcia dla ubezpieczeń duchownych systematycznie rośnie i osiąga ogromne wartości budżetowe. W 2026 roku budżet państwa ma przekazać na Fundusz Kościelny ponad 272 mln zł, z czego dominująca większość zostanie przeznaczona bezpośrednio na opłacenie ubezpieczeń społecznych księży i zakonników.
Wśród polskich hierarchów wyróżniają się przypadki świadczeń wielokrotnie przekraczających średnią krajową, co wynika z łączenia funkcji kościelnych ze stopniami wojskowymi. Przykładem takiego świadczenia jest emerytura, jaką otrzymuje arcybiskup senior Sławoj Leszek Głódź, który przez wiele lat pełnił służbę jako biskup polowy Wojska Polskiego. Według szacunków medialnych jego miesięczne świadczenie może wynosić około 23 tys. zł.