System świadczeń społecznych w Polsce przewiduje konkretne formy wsparcia finansowego przeznaczone dla wybranych grup obywateli, które są przekazywane bez względu na wysokość ich bieżących dochodów. Wielu uprawnionych wciąż nie ma świadomości, że spełnia kryteria formalne pozwalające na stały zastrzyk gotówki co miesiąc. Wystarczy dopełnienie jednorazowego obowiązku dokumentacyjnego, aby pieniądze zaczęły regularnie wpływać na konto bankowe równolegle ze stałym świadczeniem emerytalno-rentowym.
Od 1 marca 2026 roku kwota ryczałtu energetycznego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynosi 336,16 zł miesięcznie, co oznacza wzrost o 23,45 zł w stosunku do poprzedniej stawki obowiązującej do końca lutego, która wynosiła 312,71 zł. Nowa wysoka stawka została ogłoszona w komunikacie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Pieniądze te przysługują w pełnej wysokości bez względu na wiek, dochód czy wysokość pobieranej emerytury, a o prawie do świadczenia decyduje wyłącznie posiadany status prawny wynikający bezpośrednio z ustawy o kombatantach.
Świadczenie przysługuje czterem ściśle określonym grupom obywateli: kombatantom z potwierdzonymi okresami działalności, ofiarom represji wojennych i powojennych, żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu lub batalionach budowlanych, a także wdowom i wdowcom pozostałym po wymienionych osobach. Osoby spełniające jednocześnie kilka wymogów formalnych pobierają jeden ryczałt energetyczny, który stanowi stałą kwotę ryczałtową, a nie refundację faktycznie poniesionych wydatków za prąd czy gaz.
Zasady formalne, składanie wniosków i roczna kwota
Wypłata dodatku nie następuje z urzędu, co oznacza konieczność złożenia wniosku na formularzu ZUS-ERK wraz z dokumentami potwierdzającymi uprawnienia. Kombatanci i osoby represjonowane dołączają decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, z kolei żołnierze przymusowo zatrudniani przedstawiają zaświadczenie z Wojskowej Komendy Uzupełnień, zaś wdowy i wdowcy zaświadczenia właściwego organu wojskowego lub decyzje potwierdzające ich status rodzinny. Prawo do dodatku ustala się od miesiąca zgłoszenia wniosku, a decyzja wydawana jest w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności, z możliwością odwołania się do sądu w ciągu miesiąca od jej doręczenia. Osoby już pobierające dodatek nie muszą składać nowych pism, ponieważ ZUS podnosi kwotę automatycznie.
Świadczenie jest całkowicie zwolnione z opodatkowania oraz ze składki zdrowotnej, co oznacza, że pełna kwota trafia bez potrąceń do świadczeniobiorcy. W skali roku dwanaście wypłat daje łączną sumę 4033,92 zł. Ryczałt energetyczny można w pełni łączyć z innymi dodatkami, w tym z dodatkiem kombatanckim wynoszącym od 1 marca 2026 roku 366,68 zł oraz dodatkiem kompensacyjnym w wysokości 55 zł.