Polskie przepisy umożliwiają czasowe zablokowanie środków na rachunkach bankowych jeszcze przed wydaniem prawomocnego wyroku przez sąd. Uprawnienia te przysługują bankom, Krajowej Administracji Skarbowej, Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej, prokuraturze oraz organom egzekucyjnym, takim jak komornicy i Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Podstawą interwencji mogą być uzasadnione podejrzenia przestępstw skarbowych, prania pieniędzy, wyłudzeń podatkowych, a także zaległości z tytułu podatków, mandatów czy alimentów. Ze statystyk Ministerstwa Finansów wynika, że od momentu uruchomienia Systemu Teleinformatycznego Izby Rozliczeniowej w 2018 roku do końca czerwca 2026 roku zablokowano 8279 kont podmiotów gospodarczych, powiązanych z szacowanymi uszczupleniami podatkowymi o wartości ponad 3,176 mld zł. Osobno GIIF w ramach procedur AML w 2025 roku dokonał 1170 blokad rachunków na łączną kwotę 266,58 mln zł oraz wstrzymał 124 transakcje o wartości około 12,1 mln zł.
Sama instytucja bankowa ma prawo zamrozić środki na okres do 72 godzin, jeśli poweźmie uzasadnione podejrzenie, że kapitał ma związek z czynem zabronionym. Działanie to ogranicza się wyłącznie do kwoty objętej podejrzeniem i wymaga natychmiastowego zawiadomienia prokuratora. W przypadku wszczęcia śledztwa prokuratura może utrzymać blokadę do 6 miesięcy z prawem przedłużenia o kolejne pół roku, na co klientowi przysługuje zażalenie do sądu. Odrębnym trybem jest blokada samego instrumentu płatniczego, na przykład karty lub aplikacji mobilnej, wdrażana ze względów bezpieczeństwa przy podejrzeniu nieautoryzowanego logowania, co nie oznacza prawnego zajęcia depozytów.
Rygory przeciwdziałania wyłudzeniom, blokady STIR oraz ochrona kwoty wolnej od egzekucji
W reżimie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu transakcje podlegają analizie ryzyka bez względu na ich wysokość, co oznacza, że kwoty poniżej progu 15 tys. euro również mogą zostać wstrzymane. Po zgłoszeniu do GIIF bank powstrzymuje się od realizacji operacji przez 24 godziny, a organ nadzorczy może nałożyć blokadę do 96 godzin przed skierowaniem sprawy do prokuratora.
Równolegle funkcjonuje mechanizm STIR, skierowany przeciwko wyłudzeniom podatkowym przez firmy. Szef KAS może zablokować rachunek przedsiębiorcy najpierw na 72 godziny, a przy obawie niewykonania zobowiązania przekraczającego 10 tys. euro przedłużyć ten stan do 3 miesięcy, z możliwością wnioskowania przez płatnika o zwolnienie części sum na pensje pracowników lub podatki.
W codziennej praktyce najczęstszą przyczyną braku dostępu do pieniędzy pozostaje egzekucja administracyjna lub komornicza. W przypadku zajęcia standardowego konta osobistego obowiązuje ochrona w postaci comiesięcznej kwoty wolnej wynoszącej 75 proc. minimalnego wynagrodzenia. Przy minimalnej pensji na poziomie 4806 zł w 2026 roku kwota ta wynosi 3604,50 zł łącznie na wszystkich rachunkach dłużnika. Limit ten nie dotyczy jednak egzekucji alimentów, a najdalej idące restrykcje przewidują przepisy sankcyjne, gdzie umieszczenie podmiotu na listach restrykcyjnych skutkuje całkowitym zamrożeniem zasobów majątkowych i zakazem przyjmowania nowych transferów pieniężnych.