W 2026 roku maksymalny mandat za wykroczenie skarbowe wynosi 24 030 zł. Kwota ta wynika bezpośrednio z art. 48 Kodeksu karnego skarbowego, który ustala górną granicę kary grzywny nakładanej w drodze mandatu na poziomie pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.
W związku z ustaleniem płacy minimalnej od 1 stycznia 2026 roku na 4806 zł limit mandatu wzrósł o 700 zł w porównaniu z rokiem 2025, w którym przy najniższej pensji 4666 zł wynosił 23 330 zł. Dolna ustawowa granica grzywny mandatowej wynosi jedną dziesiątą najniższego wynagrodzenia, czyli 480,60 zł. Wymiar kary zależy od okoliczności popełnienia czynu, stopnia winy oraz sytuacji majątkowej, rodzinnej i zarobkowej sprawcy, co wyklucza automatyczne stosowanie maksymalnej stawki przy drobnych uchybieniach.
Identyczna kwota 24 030 zł wyznacza ustawową granicę oddzielającą wykroczenie skarbowe od przestępstwa skarbowego. Jeśli wartość narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej lub wartość przedmiotu czynu przekracza pięciokrotność minimalnego wynagrodzenia, sprawa może zostać objęta znacznie surowszym reżimem przewidzianym dla przestępstw, w którym grzywny orzeka się w stawkach dziennych, a w określonych przypadkach grozi kara ograniczenia lub pozbawienia wolności.
Katalog naruszeń, procedura mandatowa i instytucja czynnego żalu
Odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe obejmuje szereg uchybień formalnych oraz ewidencyjnych. Karze podlegają między innymi niezłożenie deklaracji w terminie, uporczywe niewpłacanie podatku w czasie określonym przepisami, wadliwe prowadzenie ksiąg rachunkowych lub ich spóźnione przekazanie organom, brak terminowej aktualizacji danych identyfikacyjnych NIP, a także nieprzekazanie sprawozdań finansowych bądź informacji podsumowujących.
Przepisy penalizują również naruszenia w dokumentowaniu sprzedaży, w tym niewystawienie rachunku lub faktury, ich błędne sporządzenie, pominięcie kasy rejestrującej oraz odmowę wydania paragonu. Warunkiem nałożenia mandatu przy uszczupleniu należności publicznoprawnej jest uregulowanie zaległości przed przyjęciem kary, przy czym zastosowanie trybu mandatowego wymaga bezwzględnej zgody sprawcy. Odmowa przyjęcia mandatu skutkuje skierowaniem sprawy do sądu, który w postępowaniu nakazowym może nałożyć grzywnę do dziesięciokrotności płacy minimalnej (do 48 060 zł), a na zasadach ogólnych aż do jej dwudziestokrotności, czyli do 96 120 zł.
Podatnik, który samodzielnie zorientuje się w popełnionym błędzie, może uniknąć sankcji karno-skarbowej dzięki instytucji czynnego żalu. Złożenie takiego zawiadomienia w formie papierowej lub elektronicznej przez e-Urząd Skarbowy jest skuteczne wyłącznie przed powzięciem przez organ wyraźnie udokumentowanej wiedzy o czynie bądź przed rozpoczęciem czynności sprawdzających i kontrolnych. Skorzystanie z tej procedury wymaga równoczesnego uregulowania zaległości podatkowej oraz dopełnienia pominiętego obowiązku formalnego.