Niezapowiedziana i przymusowa kontrola, nawet w nocy. Za utrudnienia nawet 3 lata więzienia

W polskim systemie prawnym organy nadzoru budowlanego posiadają specyficzne kompetencje pozwalające im na weryfikację legalności prac remontowych wewnątrz prywatnych mieszkań bez konieczności uzyskiwania nakazu sądowego czy wcześniejszego powiadamiania właściciela.

Podstawę tych działań stanowi artykuł osiemdziesiąty pierwszy c ustawy Prawo budowlane. Przepis ten umożliwia inspektorom wstęp na teren nieruchomości przy samym podejrzeniu naruszenia przepisów, a ich uprawnienia są w tym zakresie szersze niż uprawnienia policji w standardowych sytuacjach. Warto podkreślić, że utrudnianie przeprowadzenia takiej kontroli nie jest jedynie wykroczeniem, lecz przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności do trzech lat, ponieważ inspektor nadzoru budowlanego jest traktowany jako funkcjonariusz publiczny.

Pojawiające się w mediach społecznościowych informacje o karach przekraczających milion złotych za nielegalne wyburzenie ścianki w bloku są nieprawdziwe. Tak wysokie kwoty są zarezerwowane dla samowoli dotyczących budowy całych domów lub ich znacznej rozbudowy. W przypadku standardowych robót wewnątrz lokalu, wykonywanych bez wymaganego zgłoszenia, właściciel naraża się na mandat karny w wysokości do pięciuset złotych.

Prawdziwe straty finansowe generuje jednak konieczność legalizacji takich działań po ich wykryciu. Całkowity koszt opracowania ekspertyz technicznych przez rzeczoznawców, sporządzenia projektów zamiennych przez architektów oraz wniesienia opłat administracyjnych wynosi zazwyczaj około piętnastu tysięcy złotych. Proces ten jest czasochłonny i wymusza wstrzymanie dalszych prac do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przez urząd.

Kontrola po donosie

Większość kontroli prowadzonych przez Powiatowe Inspektoraty Nadzoru Budowlanego w prywatnych lokalach nie wynika z planowych działań urzędu, lecz jest reakcją na doniesienia sąsiedzkie lub zgłoszenia od administracji budynku. Urząd ma ustawowy obowiązek sprawdzić każdą formalną skargę dotyczącą podejrzanych hałasów, pęknięć na ścianach w sąsiednich mieszkaniach czy nieprawidłowości w działaniu wentylacji. Szczególne ryzyko wiąże się również z rynkiem wtórnym, ponieważ odpowiedzialność za wszelkie nielegalne przeróbki spoczywa zawsze na aktualnym właścicielu nieruchomości.