Osoby pobierające wcześniejsze emerytury oraz renty podlegają ścisłym limitom przychodów, a naruszenie obowiązków informacyjnych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wiąże się z dotkliwymi konsekwencjami finansowymi.
W przypadku powiadomienia organu rentowego o podjęciu pracy i wysokości osiąganych zarobków za pomocą formularza EROP, ewentualne nienależnie pobrane kwoty podlegają zwrotowi za okres nie dłuższy niż jeden rok kalendarzowy poprzedzający rok wydania decyzji. W sytuacji zatajenia dodatkowego zatrudnienia ZUS na podstawie art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ma prawo zażądać zwrotu świadczeń aż za trzy lata kalendarzowe wstecz.
Do końca lutego każdego roku świadczeniobiorcy muszą przedłożyć zaświadczenie od pracodawcy, zleceniodawcy lub oświadczenie o podstawie wymiaru składek przy działalności gospodarczej, co pozwala organowi przeprowadzić ostateczne rozliczenie wypłaconych kwot.
Zasady te nie dotyczą seniorów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn. Osoby te mogą uzyskiwać dowolne dochody bez ryzyka pomniejszenia standardowej emerytury, o ile rozwiązały dotychczasowy stosunek pracy przed rozpoczęciem pobierania wypłat.
Nowe progi zarobkowe od września 2026 roku i maksymalne kwoty pomniejszenia
Od 1 września 2026 roku obowiązują obniżone limity dorabiania, wyliczone na podstawie danych o przeciętnym wynagrodzeniu za II kwartał. Dolny próg wynosi 6463,20 zł brutto miesięcznie, co odpowiada 70 proc. przeciętnej pensji, natomiast górny pułap, ustalony na poziomie 130 proc. średniej krajowej, to 12 003,10 zł. Względem okresu czerwiec–sierpień obie granice spadły, ponieważ wcześniej wynosiły odpowiednio 6694,10 zł oraz 12 431,80 zł.
Przekroczenie dolnego progu powoduje zmniejszenie świadczenia o kwotę nadwyżki, jednak z zachowaniem ustawowych limitów maksymalnego potrącenia. Od 1 marca 2026 roku wynoszą one 989,41 zł dla emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, 742,10 zł dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz 841,05 zł dla renty rodzinnej przysługującej jednej osobie. Zarobki przewyższające kwotę 12 003,10 zł skutkują całkowitym zawieszeniem wypłaty świadczenia.
Kwestia rozliczeń dotyczy szerokiego grona dorabiających mieszkańców, szczególnie na Mazowszu, gdzie według danych ZUS z grudnia 2025 roku skupiało się 16,5 proc. wszystkich pracujących emerytów w kraju. Przy ustalaniu limitów uwzględnia się wszelkie przychody z działalności objętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, w tym etaty, zlecenia, prowadzenie firm, wynagrodzenia chorobowe, zasiłki oraz pracę za granicą. W przypadku wystąpienia szczególnie uzasadnionych okoliczności art. 138 ustawy emerytalnej dopuszcza możliwość wnioskowania o odstąpienie od żądania zwrotu, zmniejszenie wysokości potrąceń lub czasowe wstrzymanie ich egzekucji.