Wprowadzenie unijnego pakietu regulacji AML/CFT (Anti-Money Laundering / Combating the Financing of Terrorism) stanowi reformę struktur nadzorczych w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
Podstawę tych zmian tworzy Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624, określane jako AMLR, wraz z dyrektywą (UE) 2024/1640. Na mocy tych przepisów powołano nową instytucję o charakterze centralnym – Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu (AMLA) z siedzibą we Frankfurcie, który od 1 stycznia 2026 roku przejął dotychczasowe mandaty Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA).
Wprowadzenie formy rozporządzenia zamiast dyrektywy oznacza bezpośrednie i jednolite obowiązywanie przepisów we wszystkich 27 państwach członkowskich, co eliminuje dotychczasową swobodę krajowych instytucji i unijnych nadzorców w zakresie interpretacji rygorów weryfikacyjnych.
Procedury bankowej weryfikacji i rygory wobec przedsiębiorców
Równolegle na rynku krajowym operacje weryfikacyjne są prowadzone w oparciu o przepisy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Ustawa nakłada na instytucje finansowe obowiązek okresowej aktualizacji danych klientów poprzez ankiety dotyczące źródeł dochodu, charakteru realizowanych transakcji oraz statusu podatkowego.
Zignorowanie przez klienta wezwań do aktualizacji uruchamia procedurę sankcyjną, polegającą w pierwszym etapie na zablokowaniu dostępu do kanałów bankowości elektronicznej i aplikacji mobilnych, przy zachowaniu obsługi w oddziałach stacjonarnych. Dalszy brak reakcji uprawnia instytucję do wypowiedzenia umowy rachunku i przeniesienia środków na rachunek techniczny, z którego wypłata staje się możliwa wyłącznie po osobistym dopełnieniu obowiązków sprawozdawczych w placówce.
Wobec podmiotów gospodarczych procedury te wykazują znacznie większy rygor formalny. Banki posiadają uprawnienie do wezwania reprezentantów firm do osobistego stawiennictwa w oddziale jeszcze przed nałożeniem jakichkolwiek blokad systemowych. Wypełnienie kwestionariusza AML dla spółki wymaga podpisu uprawnionego reprezentanta ustawowego, takiego jak prezes zarządu, wspólnik czy właściciel jednoosobowej działalności gospodarczej, wykluczając możliwość zastępstwa przez księgowych lub pełnomocników rachunku.