Krajowa Administracja Skarbowa prowadzi ogólnopolskie kontrole rejestrowania sprzedaży oraz wydawania paragonów przy użyciu kas fiskalnych. Z danych przedstawionych przez wiceministra finansów i zastępcę Szefa KAS Zbigniewa Stawickiego wynika, że w całym 2025 roku przeprowadzono 57 858 procedur nabycia sprawdzającego, a nieprawidłowości ujawniono w 19 282 przypadkach.
W pierwszym kwartale 2026 roku urzędnicy zrealizowali kolejne 15 251 sprawdzeń, odnotowując 5834 naruszenia przepisów. Skutkiem wykrytych uchybień było nałożenie w 2025 roku ponad 20 tysięcy mandatów o łącznej wartości blisko 28 milionów złotych, co stanowi wyraźny wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim, kiedy ukarano niespełna 14 tysięcy podmiotów.
Wzmożone działania inspekcyjne koncentrują się na branżach handlu detalicznego, gastronomii, usług, przewozów pasażerskich oraz mechaniki pojazdowej. Miejsca podlegające weryfikacji są wyznaczane w drodze wcześniejszej analizy ryzyka, historii podatkowej oraz zewnętrznych zawiadomień konsumenckich, spływających między innymi za pośrednictwem aplikacji e-Paragony i akcji „Weź paragon”.
Przebieg procedury sprawdzającej, legitymowanie pracowników i sankcje karne skarbowe
Mechanizm nabycia sprawdzającego funkcjonuje w polskim porządku prawnym od 1 stycznia 2022 roku na mocy ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Pracownik urzędu skarbowego lub funkcjonariusz celno-skarbowy dokonuje zakupu towaru bądź zamawia usługę bez uprzedzenia, sprawdzając, czy transakcja została niezwłocznie zarejestrowana na kasie rejestrującej.
Dopiero po uregulowaniu należności kontroler ujawnia swoją tożsamość poprzez okazanie legitymacji służbowej, informuje o charakterze czynności oraz poucza o prawach i obowiązkach. W przypadku towarów sprzedawca musi przyjąć zwrócony produkt i oddać otrzymaną kwotę, natomiast zrealizowana usługa nie podlega zwrotowi. Jeśli operacja przebiegła zgodnie z prawem, urzędnik sporządza notatkę, a wykrycie uchybienia skutkuje spisaniem protokołu.
Czynności sprawdzające obejmują zarówno właścicieli przedsiębiorstw, jak i personel prowadzący sprzedaż w ich imieniu, a kontrolerzy posiadają ustawowe uprawnienie do ustalenia tożsamości obsługującego pracownika. Prowadzenie ewidencji z pominięciem kasy lub odmowa wydania paragonu jest kwalifikowane na podstawie Kodeksu karnego skarbowego jako wykroczenie albo przestępstwo skarbowe, zagrożone mandatem karnym. Przepisy nie nakładają na funkcjonariuszy sztywnych kwot mandatowych, a ostateczna sankcja zależy od charakteru czynu i weryfikacji, czy transakcja nie była objęta ustawowym zwolnieniem z obowiązku ewidencjonowania.